Kanuni Sultan Süleyman'ın kızı Mihrimah Sultan'ın Portresi

İmparator Süleyman’ın Kızı Cameria [Mihrimah Sultan] (1522-1578)

Cristofano dell’Altissimo’nun (1530-1605) ardından (?)

İtalyan Okulu, 16. yüzyıl (?)

Tuval üzerine yağlıboya, 98,5 x 67,8 cm.

Bu eser, çeşitli koleksiyonlardaki benzer örneklere dayanarak, 16. yüzyılda Avrupalı ressamlar tarafından  sıklıkla yapılmış  Mihrimah Sultan portrelerinden biridir.

Kahverengi çiçek desenli sade elbisesinin üzerinde başında zengin taşlarla süslü gösterişli bir yüksek başlık taşıyan figürün arkasındaki koyu zeminde sol üstte “Cameria Solimani Imparator Filia”  (Sultan Süleyman’ın Kızı Cameria), sağ üstte ise “Rostanis Bassae Vxor 1541” (Rüstem Paşa’nın Karısı, 1541) yazılıdır. Buradaki tarih, olasılıkla resmin yapıldığı tarihi belirtmez. Farklı sanatçılar tarafından yapılmış benzer portrelerin hemen hepsinde bulunan bu tarih ve yazılı ibarenin, olasılıkla orijinal ilk portreyi tekrarlayarak süregelen bir tanımlama olduğu düşünülebilir.

Portrenin,  Londra’daki Courtauld Enstitüsü’nde , Lacock Wiltshire’da Ulusal Miras Koleksiyonu’nda ve Polonya’da Mazovian Müzesi’nde bulunan yine dörtte üç  profil şeklindeki portrelerin  yanı sıra; Floransa’daki Uffizi Galerisi’nde ve ayrıca Türkiye’de Topkapı Sarayı Müzesi  ile Rahmi Koç koleksiyonlarında büst portre şeklinde benzer örnekleri yer almaktadır.

Resimlerin kaynağı, 16. yüzyıl İtalyan hümanist aydınlarından Piskopos Paolo Giovio’nun (1483-1552) koleksiyonu olmalıdır. İleri gelenlerin portrelerinden oluşan koleksiyonunu 1543’e kadar Roma’da sergileyen Giovio,  koleksiyonu bu tarihten itibaren Como’da yaptırdığı Musaeum adlı evine nakletmiştir. 1569’da koleksiyonun neredeyse tümünün yok olmasına neden olan sel felaketinden sonra tutulan bir envanterde “Türkler Salonu”ndan (Sala de’ Turchi) söz edilmektedir. Vasari, 1568 tarihli kayıtlarında bu koleksiyonda Tiziano’ya ait birer Hürrem ve Mihrimah Sultan porteleri gördüğünden bahseder. Ayrıca İtalyan ressam Cristofano dell’ Altissimo’nun, Cosimo I de’ Medici için bu koleksiyondaki resimleri kopyaladığı bilinir. Bugün Uffizi Galerisi’nde sergilenen bu resimler arasında yer alan Mihrimah Sultan portresinin, Floransa’daki 1557 tarihli kayıtlarda adının geçtiği tespit edilmiştir. Buna dayanarak, portrenin, Giovio’nun öldüğü 1552 ile 1557 yılları arasına tarihlenebileceği düşünülmektedir.

Kanuni Sultan Süleyman’la (1494-1566) Hürrem Sultan’ın (ö. 1558) kızları olan Mihrimah Sultan (1522-1578) 1539’da Diyarbakır Beylerbeyi Rüstem Paşa ile evlendirilmiştir. 1544-1553 ve 1555-1561 yıllarında sadrazam olan Rüstem Paşa’dan, Ayşe Hümaşah ve Osman isimli iki çocuğu olmuştur. Babası Kanuni Sultan Süleyman ve kardeşi Sultan II. Selim dönemlerinde haremde söz sahibi olan Mihrimah Sultan, tarihe baniliği ile geçmiş; Mimar Sinan’a Üsküdar’da ve Edirnekapı’da, kendi adına birer cami ve külliye yaptırmıştır.

Figürün diğer örneklerde de benzer biçimde yinelenen kıyafeti ve başlığı dönemin Türk modasını yansıtır. Belli ki Osmanlı tarzının Avrupa’da görünür kılındığı 16. yüzyılda, annesi Hürrem Sultan kadar Mihrimah Sultan da idealize edilmiş egzotik bir Osmanlı kadınını temsil etmiş ve dönemin ressamlarına esin kaynağı olmuştur.

Kaynak: Pera Müzesi

Girl with a Pearl Earring (İnci Küpeli Kız Filmi)

    Girl with a Pearl Earring, 2003

Peter Webber tarafından yönetilen filmin başrollerinde, Vermeer rolünü 

Colin Firth, hizmetçi kız Griet rölünü ise Scarlett Johannson canlandırmıştır. 

17 yaşındaki Griet babasının kör olması nedeniyle ailesini geçindirmek için çalışmak

 zorunda kalır. Ressam Johannes Vermeer'in evinde hizmetçi olarak çalışmaya 

başlar. Griet'in eğitimi ve bulunduğu sosyal konum çok farklı olmasına rağmen, renkler 

ve ışığı sezgileriyle algılama kabiliyetini farkeden ressam patronunun da isteği ile

 ünlü tablolarından birinin modeli  yapar. Tablonun tamamlanmasının aylar sürmesi Vermeer'in karısının kıskançlığına neden olur. Hele, kendisine ait olan küpeleri, onun kulağında görmesi ile filmin gerilimi artacaktır.  Vermeer'in kayınvalidesi ise, Griet'in Vermeer'e ilham verdiğini görür ve  savurgan yaşamlarını sağlamak için onların gizli ilişkilerinin gelişmesine yardımcı olur.

Johannes Vermeer ve İnci Küpeli Kız

İnci Küpeli Kız , 1655

Dünyanın en ilgi çekici portrelerinden biridir inci küpeli kız ama 

sadece bir portre midir? Karanlıkta bir ışık gibidir. Etrafındaki herşeyden kopuk, 

size bakar . Bu şok edici ve güçlü bir andır. Gözleri sessiz ama sizinle konuşur gibidir. Derisinin kremsi beyazlığı, yarı açık dudakları , dişleri ve burun deliğinin üzerine düşen

 ışıkta ressam fotoğrafçı gibi çalışmıştır. Yüzün üçgen güzelliği, gölgeler, hafif açık ve müstehcen ağız resme inanılmaz bir duygusallık da katar. Kızı koyu bir karanlık

 içinde resmedip bir fener gibi aydınlatarak resme metafizik bir etki de katmıştır.

Johannes Vermeer'in biyografisi

Johannes Vermeer  31 Ekim 1632’de Delft’de doğdu ve 1675 yılında 

ölene kadar orada yaşadı. Hollanda’nın en büyük ustalarından biridir ve

 sadece 36 resim bırakmıştır. Sanat yaşamının ilk dönemlerinde özlemi, büyük 

ölçekli mitolojik ve dini resimler yaparak bir tarih ressamı olmak ise de daha 

sonra  manzaraları ve alegorik resimleri ile ünlenmiştir.  

Olgunlaşmış yerel  türdeki yapıtlarında “inci” parlaklığı vardır. 
Erken dönem tarih resimleriyle ortak yanları  sessiz  ve samimi ruh hallerini
 yansıtmasıdır. Göz, dikkatli bir şekilde yerleştirilmiş objelere ve açık şekilde 
tanımlanmış ortama odaklandırılır. Figürler gündelik hayattaki  işlerle ilgilenirken,
 resmin içindeki başka bir resim eserin sembolik anlamını betimler. Bu tür 
resimlerinde arka fon olarak hep yaşadığı  yer olan Delft’i kullanmıştır. 

Vermeer’in resimleri modern bir havada,  fotografik, hafif parlak yoğun alanlar, 

keskin kontrastlar ve dramatik perspektifler içerir. Bazı sanat tarihçileri ressamın 

Camera Obscura’nın nimetlerinden yararlanmış olabileceğine dikkat çekerler. 

 Vermeer’in gerçekçi  resimlerinde sadece bir yansıtma değil bir fikir vardır.